معرفی سرجک قالب بندی

سرجک قالب‌بندی چیست؟

سرجک قالب‌بندی (Adjustable Scaffolding Jack) ابزاری فلزی است که برای نگهداری و تراز کردن قالب‌های بتن در زمان بتن‌ریزی استفاده می‌شود. این قطعه از دو لوله‌ی فولادی تشکیل شده است:

• لوله‌ی بیرونی (ساده)

• لوله‌ی داخلی (رزوه‌دار)

حرکت پیچ تنظیم در رزوه‌ها باعث افزایش یا کاهش ارتفاع سرجک می‌شود و امکان تنظیم دقیق تراز قالب را فراهم می‌کند.

کاربرد اصلی

• نگهداری قالب سقف و تیر در زمان بتن‌ریزی

• استفاده در داربست‌ها برای تنظیم ارتفاع

• تراز کردن قالب‌های ستون و دیوار برشی

• پشتیبانی از سولجر قالب‌بندی و المان‌های موقت سازه

انواع سرجک و کاربردها

سرجک‌ها در مدل‌های مختلف تولید می‌شوند تا برای موقعیت‌های گوناگون ساختمانی قابل استفاده باشند. متداول‌ترین انواع عبارتند از:

۱. سرجک U شکل (U-Head Jack)

برای نگهداری تیرها و قالب‌های سقفی استفاده می‌شود. قسمت بالایی آن به شکل U طراحی شده تا قالب یا تیر به‌صورت ایمن روی آن قرار گیرد.

۲. سرجک تخت (Flat Head Jack)

در پروژه‌هایی به‌کار می‌رود که سطح زیرین صاف باشد؛ برای زیرسازی کف‌ها یا محل‌های صاف کاربرد دارد.

۳. سرجک قابل تنظیم

محبوب‌ترین نوع سرجک است که با استفاده از پیچ رزوه‌دار، ارتفاع به‌صورت دقیق تنظیم می‌شود.

۴. سرجک ثابت

در ارتفاع‌های مشخص مورد استفاده قرار می‌گیرد و برخلاف مدل قابل تنظیم، رزوه یا پیچ تنظیم ندارد.

۵. سرجک داربست

مدلی از سرجک است که در داربست‌ها به کار می‌رود تا ارتفاع دقیق پایه‌ها کنترل شود و داربست در حالت تراز قرار گیرد.

۶. سرجک هیدرولیک

مدل پیشرفته‌ای است که با سیستم هیدرولیکی ارتفاع را تنظیم می‌کند و در پروژه‌های بزرگ و سنگین‌وزن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

مقایسه وزن سرجک‌های مختلف

وزن سرجک قالب‌بندی یکی از شاخص‌های مهم در انتخاب آن است، زیرا ارتباط مستقیم با ظرفیت باربری و دوام سازه دارد.

به‌طور کلی، هر چه وزن سرجک بیشتر باشد، ضخامت لوله و مقاومت آن نیز افزایش می‌یابد. با این حال، برای پروژه‌های سبک یا بازسازی‌های کوچک، استفاده از مدل‌های سبک‌تر رایج‌تر است.

راهنمای خرید سرجک قالب‌بندی

پیش از خرید یا اجاره‌ی سرجک، باید چند نکته‌ی فنی و ایمنی را در نظر گرفت تا در طول پروژه با مشکل مواجه نشوید:

1. جنس فولاد و ضخامت لوله
   کیفیت فولاد مورد استفاده (ترجیحاً ST37 یا ST52) باید استاندارد و مقاوم در برابر فشار باشد.

2. رزوه‌ها و پیچ تنظیم
   رزوه باید سالم، تمیز و بدون گیرکردگی باشد تا تنظیم ارتفاع راحت انجام شود.

3. پوشش ضدزنگ
   انتخاب سرجک گالوانیزه یا دارای رنگ اپوکسی از خوردگی در محیط‌های مرطوب جلوگیری می‌کند.

4. برند و گواهی استاندارد
   تولیدکنندگان معتبر معمولاً دارای گواهی استاندارد ملی ۱۱۶۶۹ هستند که کیفیت و ایمنی محصول را تضمین می‌کند.

5. هزینه و صرفه اقتصادی
   در برخی پروژه‌ها، اجاره‌ی سرجک به‌صرفه‌تر از خرید است. برای پروژه‌های بلندمدت، خرید مدل‌های بادوام‌تر مقرون‌به‌صرفه خواهد بود.

قیمت سرجک قالب‌بندی

قیمت سرجک قالب‌بندی بسته به عوامل مختلفی متفاوت است، از جمله:

• نوع و ابعاد (سبک، سنگین، ۲ یا ۳ متری)

• جنس و ضخامت لوله

• نوع رزوه و سیستم تنظیم

• پوشش سطح (رنگ‌شده یا گالوانیزه)

• نو یا دست دوم بودن

در بازار امروز، قیمت سرجک قالب‌بندی نو معمولاً در بازه‌ای از چند صد هزار تا بیش از یک میلیون تومان متغیر است، بسته به کیفیت و ارتفاع.

قیمت سرجک دست دوم نیز به میزان استفاده، سلامت رزوه و زنگ‌زدگی بستگی دارد و معمولاً ۳۰ تا ۵۰ درصد ارزان‌تر از مدل نو است.

نکات ایمنی در استفاده از سرجک قالب‌بندی

• همیشه سرجک را روی سطح صاف و مستحکم قرار دهید.

• از بارگذاری بیش از ظرفیت مجاز خودداری کنید.

• رزوه‌ها را مرتب تمیز و روغن‌کاری کنید تا حرکت روان باقی بماند.

• در محیط‌های مرطوب، پس از اتمام کار سرجک‌ها را خشک و انبار کنید.

• از استفاده از سرجک‌های زنگ‌زده یا تاب‌دار اجتناب کنید.

عوامل مؤثر بر طول عمر سرجک

طول عمر مفید سرجک معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال است و به عوامل زیر بستگی دارد:

• شرایط نگهداری (خشک بودن انبار)

• تعداد دفعات استفاده

• کیفیت جوش و رزوه

• نوع پوشش ضدزنگ

با نگهداری صحیح، حتی سرجک‌های دست دوم هم می‌توانند سال‌ها عملکرد ایمن و مطمئن داشته باشند.

ارتباط سرجک با تجهیزات دیگر قالب‌بندی

در سیستم قالب‌بندی مدرن، سرجک در کنار تجهیزاتی مانند سولجر قالب‌بندی، بولت قالب‌بندی و داربست‌ها استفاده می‌شود.

• سولجر قالب‌بندی وظیفه انتقال بار جانبی را بر عهده دارد.

• بولت قالب‌بندی برای اتصال صفحات قالب به یکدیگر به‌کار می‌رود.

• سرجک نیز در پایین سیستم، وظیفه تحمل و تنظیم ارتفاع را بر عهده دارد.

هماهنگی صحیح بین این اجزا، ایمنی کل سیستم قالب‌بندی را تضمین می‌کند.

سؤالات متداول درباره سرجک قالب‌بندی

۱. سرجک قالب‌بندی چیست و چه کاربردی دارد؟

ابزاری فلزی برای نگهداری قالب‌های بتنی در زمان بتن‌ریزی است تا قالب‌ها در وضعیت تراز و ایمن بمانند.

۲. انواع سرجک قالب‌بندی کدام‌اند؟

U شکل، تخت، قابل تنظیم، ثابت، داربستی و هیدرولیکی.

۳. سرجک از چه جنسی ساخته می‌شود؟

از فولاد مقاوم (ST37 یا ST52) با پوشش اپوکسی یا گالوانیزه.

۴. ظرفیت تحمل بار سرجک چقدر است؟

بین ۱.۵ تا ۳ تُن، بسته به ضخامت و نوع فولاد.

۵. تفاوت سرجک با شمع فلزی چیست؟

سرجک برای تنظیم ارتفاع دقیق به‌کار می‌رود؛ شمع برای تحمل بارهای سنگین‌تر و پایدارتر طراحی شده است.

۶. آیا سرجک‌ها در پروژه‌های کوچک هم کاربرد دارند؟

بله، به دلیل نصب آسان و وزن پایین، در پروژه‌های کوچک نیز استفاده می‌شوند.