گریدهای ورق روغنی را بشناسید

ورق روغنی چیست و چگونه تولید می‌شود؟

ورق روغنی، محصول فرآیند نورد سرد (Cold Rolling) است. در این روش، ورق سیاه پس از اسیدشویی و تمیزکاری از میان غلتک‌هایی عبور داده می‌شود تا سطحی براق‌تر، یکنواخت‌تر و ابعاد دقیق‌تری پیدا کند.
نتیجه‌ی این فرآیند، ورقی است با ضخامت دقیق، قابلیت رنگ‌پذیری بالا و ظاهری زیبا که در نماهای فلزی، تابلوهای تبلیغاتی، سقف‌ها و قطعات تزئینی بسیار پرکاربرد است.

تفاوت ورق روغنی با ورق سیاه

برخلاف ورق سیاه که در دمای بالا نورد می‌شود و سطحی زبر دارد، ورق روغنی در دمای پایین و با دقت بالا تولید می‌شود.
بنابراین:

• سطح آن کاملاً صاف و قابل رنگ‌کاری است.

• ابعاد آن دقیق‌تر و مناسب برای اتصالات دقیق سازه است.

• و مهم‌تر از همه، دارای گریدهای متنوع برای کاربردهای متفاوت است.

آشنایی با گریدهای مختلف ورق روغنی

گرید در واقع کد شناسایی کیفیت و ویژگی‌های مکانیکی فولاد است.
بر اساس استاندارد آلمانی DIN 1623-1، گریدهای ورق روغنی به چند دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• ST12: ورق معمولی، مناسب برای قطعات عمومی و کاربردهای ساده.

• ST13: ورق نیمه‌کششی، مناسب برای پرس‌کاری متوسط.

• ST14: ورق فوق‌کششی، مناسب برای قطعاتی با تغییر فرم زیاد یا کشش عمیق مثل بدنه خودرو.

• ST15: گرید ویژه با قابلیت کشش بسیار زیاد برای مصارف خاص صنعتی.

هرچه عدد گرید بیشتر باشد، ورق نرم‌تر، فرم‌پذیرتر و باکیفیت‌تر است.

مشخصات فنی و خواص مکانیکی هر گرید

ضخامت این ورق‌ها معمولاً بین ۰.۳ تا ۳ میلی‌متر و عرض آن‌ها بین ۱۰۰۰ تا ۱۲۵۰ میلی‌متر است.

ترکیب شیمیایی و تأثیر آن بر کیفیت

اصلی‌ترین تفاوت گریدها در درصد کربن، منگنز و فسفر فولاد است.
هرچه درصد کربن کمتر باشد، فولاد نرم‌تر و قابلیت کشش آن بیشتر است.
به همین دلیل ورق ST14 که کربن کمتری دارد، در پروژه‌هایی که نیاز به خم‌کاری یا پرس‌کاری دارند، بهترین عملکرد را نشان می‌دهد.

کاربرد گریدهای مختلف در صنایع ساختمانی و فلزی

برای هر بخش از پروژه، نوع خاصی از گرید پیشنهاد می‌شود:

• ST12: مناسب برای قطعات تزئینی، درب‌ها، پانل‌ها و نماهای فلزی عمومی.

• ST13: مناسب برای سازه‌هایی با فرم‌دهی متوسط، تابلوها و سقف‌های کاذب.

• ST14: مناسب برای اجزای نما با طراحی پیچیده یا سردرب‌های منحنی.

• ST15: کاربرد محدود در قطعات خاص صنعتی با نیاز به کشش بالا.

در پروژه‌های ساختمانی سبک، استفاده از ورق روغنی گرید ST13 یا ST14 باعث کاهش وزن، افزایش دوام و بهبود زیبایی نما می‌شود.

تفاوت گریدهای ST12، ST13 و ST14 در عمل

• فرم‌پذیری: ST14 نرم‌ترین و مناسب‌ترین گزینه برای خم‌کاری‌های ظریف است.

• قیمت: ST12 ارزان‌تر است اما قابلیت شکل‌دهی پایین‌تری دارد.

• دوام سطح: در رنگ‌کاری یا آبکاری، ST13 و ST14 کیفیت سطح بهتری ارائه می‌دهند.

برای معماران و طراحان، انتخاب گرید مناسب به معنی آزادی بیشتر در طراحی فرم و کاهش احتمال شکستگی یا تغییر فرم در حین اجراست.

نکات مهم در خرید ورق روغنی بر اساس گرید

1. همیشه به شناسنامه فنی (Mill Test Certificate) دقت کنید؛ گرید واقعی باید در آن درج شده باشد.

2. از برندهای معتبر مثل فولاد مبارکه خرید کنید تا از ثبات کیفیت مطمئن باشید.

3. از فروشندگان معتبر بخواهید نمونه ورق را از نظر نورد، سطح و یکنواختی بررسی کنید.

4. برای پروژه‌های نما یا دکوراسیون، گرید ST13 یا ST14 انتخاب بهتری است چون قابلیت رنگ‌پذیری بالایی دارند.

برندهای معتبر تولیدکننده ورق روغنی

در بازار ایران، فولاد مبارکه اصفهان پیشتاز تولید ورق روغنی است.
ورق‌های این برند به دلیل کنترل دقیق کیفیت، سطح صیقلی و خواص مکانیکی پایدار،
در پروژه‌های ساختمانی، صنعتی و تزئینی بیشترین کاربرد را دارند.

جمع‌بندی و توصیه نهایی

شناخت گریدهای ورق روغنی به شما کمک می‌کند مصالحی انتخاب کنید که با نوع پروژه، شرایط نصب و طراحی شما کاملاً هماهنگ باشد.
اگر در پروژه‌تان فرم‌دهی و زیبایی نما مهم است، گرید ST13 یا ST14 بهترین انتخاب هستند.
اگر هزینه اولویت دارد و قطعه ساده است، ST12 گزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه است.

در نهایت، خرید از تأمین‌کننده معتبر و بررسی گواهی فنی، تضمین‌کننده‌ی دوام، زیبایی و عملکرد مطلوب سازه شما خواهد بود.

سوالات متداول

۱. گرید ورق روغنی چیست؟
گرید نشان‌دهنده‌ی کیفیت و ویژگی مکانیکی فولاد است که بر اساس استاندارد DIN 1623-1 تعریف می‌شود.

۲. تفاوت ST12، ST13 و ST14 در چیست؟
تفاوت در میزان کربن و قابلیت کشش است؛ ST14 نرم‌تر و مناسب‌تر برای فرم‌دهی‌های عمیق است.

۳. برای نما و سازه‌های دکوراتیو کدام گرید بهتر است؟
گرید ST13 یا ST14 به‌دلیل سطح براق و فرم‌پذیری بالا گزینه‌های ایده‌آل هستند.

۴. چگونه از اصالت گرید ورق مطمئن شویم؟
با درخواست شناسنامه فنی (MTC) و خرید از برندهایی مثل فولاد مبارکه.

۵. آیا گرید بر قیمت تأثیر دارد؟
بله، هرچه گرید بالاتر و کیفیت فولاد بهتر باشد، قیمت نیز افزایش می‌یابد.