ورق گالوانیزه چیست و چه کاربردی دارد؟
ورق گالوانیزه نوعی ورق فولادی است که سطح آن با لایهای از فلز روی (Zinc) پوشانده میشود. این پوشش باعث میشود ورق در برابر زنگزدگی و خوردگی مقاوم شود و عمر مفید بسیار بیشتری نسبت به ورقهای معمولی داشته باشد.
از ورقهای گالوانیزه در صنایع ساختمانی، خودروسازی، لوازم خانگی، سیستمهای تهویه، سقف و نماهای مدرن استفاده میشود.
مفهوم چگالی در ورقهای فلزی
چگالی (Density) به مقدار جرم موجود در واحد حجم ماده گفته میشود. در فلزات، چگالی یکی از مشخصات فیزیکی مهم است که بر وزن، مقاومت و قیمت تأثیر میگذارد.
هرچه چگالی بالاتر باشد، فلز سنگینتر است. اما در ورقهای گالوانیزه، هدف رسیدن به تعادل میان وزن، مقاومت و دوام است.
چگالی ورق گالوانیزه چقدر است؟
چگالی ورق گالوانیزه بهطور میانگین ۷٫۸ تا ۷٫۸۵ گرم بر سانتیمتر مکعب است.
این مقدار تقریباً برابر با چگالی فولاد پایه است، زیرا بخش عمدهی ورق از فولاد ساخته میشود و تنها لایهی نازکی از فلز روی سطح آن را پوشانده است.
چگالی فلز روی حدود ۷٫۱۴ گرم بر سانتیمتر مکعب است و از فولاد کمی سبکتر محسوب میشود. بنابراین، لایهی روی باعث کاهش جزئی در چگالی نهایی ورق میشود، اما این تفاوت معمولاً کمتر از ۲٪ است.
فرمول محاسبه وزن ورق گالوانیزه
برای محاسبه وزن یک ورق گالوانیزه از فرمول زیر استفاده میشود:
وزن = طول × عرض × ضخامت × چگالی
اگر واحدها به متر و کیلوگرم تبدیل شوند، چگالی برابر با ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب در نظر گرفته میشود.
به عنوان مثال، وزن یک ورق به ابعاد ۲×۱ متر و ضخامت ۱ میلیمتر بهصورت زیر است:
وزن = 2 × ۱ × ۰.۰۰۱ × ۷۸۵۰ = 15.۷ کیلوگرم
بنابراین هر متر مربع از ورق با ضخامت ۱ میلیمتر حدود ۷٫۸۵ کیلوگرم وزن دارد.
جدول وزن ورق گالوانیزه بر اساس ضخامت
| ضخامت ورق (میلیمتر) | وزن هر متر مربع (کیلوگرم) | چگالی تقریبی (g/cm³) |
|---|---|---|
| ۰.۳ | ۲.۳۶ | ۷.۸۵ |
| ۰.۵ | ۳.۹۳ | ۷.۸۵ |
| ۰.۸ | ۶.۲۸ | ۷.۸۵ |
| ۱.۰ | ۷.۸۵ | ۷.۸۵ |
| ۱.۲ | ۹.۴۲ | ۷.۸۵ |
| ۱.۵ | ۱۱.۷۸ | ۷.۸۵ |
| ۲.۰ | ۱۵.۷۰ | ۷.۸۵ |
اعداد فوق براساس استاندارد چگالی فولاد محاسبه شدهاند.
عوامل مؤثر بر تغییر چگالی و وزن ورق
چگالی ورق گالوانیزه معمولاً ثابت است، اما چند عامل میتوانند بهصورت جزئی بر آن اثر بگذارند:
-
نوع فولاد پایه (کربنی، آلیاژی یا کمکربن)
-
ضخامت پوشش روی (Zinc coating)
-
شرایط تولید و دمای فرآیند
-
تلرانس ضخامت در نورد
تأثیر چگالی بر قیمت ورق گالوانیزه
در بازار آهن، قیمت ورقها معمولاً بر اساس وزن (کیلوگرم) محاسبه میشود.
بنابراین هرچه چگالی و ضخامت ورق بیشتر باشد، وزن و در نتیجه قیمت کل آن نیز افزایش مییابد.
البته چگالی تأثیری مستقیم بر کیفیت ندارد، اما چون وزن تعیینکننده قیمت نهایی است، آگاهی از آن برای برآورد هزینه اهمیت زیادی دارد.
مقایسه چگالی ورق گالوانیزه با ورق سیاه و روغنی
چگالی ورق گالوانیزه تقریباً برابر با ورق سیاه و ورق روغنی است، اما تفاوت اصلی در پوشش سطحی است:
-
ورق سیاه: بدون پوشش، مستعد زنگزدگی
-
ورق روغنی: دارای پوشش نازک روغن برای محافظت موقت
-
ورق گالوانیزه: دارای پوشش دائمی روی با مقاومت بالا در برابر خوردگی
از نظر وزن، اختلاف چگالی بین این ورقها بسیار کم است، اما از نظر دوام و طول عمر تفاوت قابلتوجهی دارند.
چرا آگاهی از چگالی در خرید ورق اهمیت دارد؟
شناخت چگالی به خریداران کمک میکند:
-
وزن واقعی ورق را محاسبه و از صحت فاکتور فروشنده اطمینان یابند.
-
هزینه حملونقل را دقیقتر برآورد کنند.
-
نوع ورق مناسب برای پروژه را از نظر وزن و مقاومت انتخاب کنند.
-
از بروز خطا در برآورد بار مرده سازه جلوگیری شود.
اطلاعات کلیدی درباره چگالی ورق گالوانیزه
| ویژگی | مقدار / توضیح |
|---|---|
| چگالی فولاد پایه | ۷.۸۵ g/cm³ |
| چگالی فلز روی | ۷.۱۴ g/cm³ |
| میانگین چگالی ورق گالوانیزه | ۷.۸ تا ۷.۸۵ g/cm³ |
| وزن هر متر مربع با ضخامت 1mm | حدود ۷.۸۵ کیلوگرم |
| ضخامت پوشش روی | ۱۰ تا ۳۰ میکرون |
| استانداردهای مرتبط | ASTM A653، EN 10346، JIS G3302 |
سوالات متداول
۱. چگالی ورق گالوانیزه دقیقاً چقدر است؟
میانگین چگالی آن بین ۷.۸ تا ۷.۸۵ گرم بر سانتیمتر مکعب است.
۲. آیا چگالی ورق گالوانیزه با ورق سیاه تفاوت دارد؟
تفاوت اندک است، زیرا هر دو از فولاد ساخته میشوند؛ تنها تفاوت در وجود پوشش روی است.
۳. چگونه میتوان وزن یک ورق گالوانیزه را محاسبه کرد؟
با استفاده از فرمول طول × عرض × ضخامت × چگالی (۷۸۵۰ kg/m³).
۴. چگالی چه تأثیری بر قیمت ورق دارد؟
چون قیمت بر اساس وزن است، افزایش چگالی یا ضخامت باعث افزایش قیمت میشود.
۵. آیا پوشش روی باعث تغییر چگالی میشود؟
تأثیر بسیار ناچیزی دارد؛ معمولاً کمتر از ۲ درصد.
۶. چگالی در چه شرایطی اندازهگیری میشود؟
در دمای معمولی ۲۵ درجه سانتیگراد و فشار استاندارد.
۷. آیا چگالی پایینتر به معنی کیفیت کمتر است؟
لزومی ندارد؛ چگالی بیشتر مربوط به ترکیب فولاد و نه کیفیت پوشش است.
۸. تفاوت چگالی ورق گالوانیزه گرم و سرد چیست؟
ورق گالوانیزه گرم معمولاً لایهی ضخیمتری از روی دارد و در نتیجه اندکی سنگینتر است.
۹. آیا میتوان با دانستن چگالی، قیمت ورق را تخمین زد؟
بله، چون قیمت به وزن وابسته است، از چگالی میتوان برای برآورد تقریبی هزینه استفاده کرد.
۱۰. چرا دانستن چگالی برای خریداران مهم است؟
چون پایهی تمام محاسبات وزن، قیمت و طراحی سازه بر اساس چگالی انجام میشود.
