پلیت چیست؟
پلیت (Plate) به صفحات فلزی ضخیم گفته میشود که از طریق نورد گرم یا نورد سرد ساخته میشوند.
تفاوت اصلی پلیت با ورق در ضخامت آن است؛ معمولاً پلیتها ضخامت بالاتر از ۶ میلیمتر دارند، درحالیکه ورقها کمتر از این مقدارند.
در صنایع فلزی، پلیتها از جنس فولاد، استیل، آلومینیوم، مس، برنج یا چدن تولید میشوند و بسته به نوع کاربرد، در ابعاد مختلف برش میخورند.
پلیت در ساختمان چیست؟
در پروژههای عمرانی و سازهای، پلیت به صفحات فلزی گفته میشود که برای اتصال تیرها، ستونها و قطعات سازهای استفاده میشوند. این قطعات معمولاً در زیر ستونها یا محل اتصال دو عضو فلزی جوش داده میشوند تا فشار و وزن سازه بهصورت یکنواخت منتقل شود.
آشنایی با انواع پلیت فلزی
پلیتها بر اساس جنس و ترکیب آلیاژی به چند دسته اصلی تقسیم میشوند:
-
پلیت فولادی (Steel Plate)
پرکاربردترین نوع پلیت است که بهدلیل مقاومت بالا در برابر فشار و ضربه، در ساخت پلها، ساختمانها، تانکها و کشتیها استفاده میشود. -
پلیت استیل (Stainless Steel Plate)
ضدزنگ و مقاوم در برابر خوردگی است. در صنایع غذایی، دارویی، پزشکی و محیطهای مرطوب بیشترین کاربرد را دارد. -
پلیت آلومینیومی (Aluminum Plate)
وزن سبک، قابلیت ماشینکاری بالا و مقاومت در برابر زنگزدگی باعث شده در صنعت خودرو و هوافضا پرکاربرد باشد. -
پلیت برنجی و مسی
رسانایی الکتریکی بالا دارد و برای مصارف تزئینی و قطعات الکترونیکی استفاده میشود. -
پلیت چدنی و مخصوص
در قالبسازی و ماشینکاری دقیق استفاده میشود.
مشخصات و ضخامت پلیت
-
ضخامت استاندارد: از ۶ تا ۱۰۰ میلیمتر و حتی بیشتر
-
ابعاد رایج: ۱×۲ متر، ۱.۵×۶ متر، ۲×۶ متر
-
روش تولید:
-
نورد گرم (Hot Rolled Plate) → متداولتر
-
نورد سرد (Cold Rolled Plate) → برای کاربردهای دقیقتر
-
-
ویژگیها: مقاومت بالا، قابلیت جوشکاری، فرمپذیری مناسب، سطح صاف و یکنواخت
کاربردهای پلیت چیست؟
پلیتها در صنایع مختلف نقش کلیدی دارند. برخی از مهمترین کاربردهای آن عبارتاند از:
۱. ساختمانسازی و سازههای فلزی
در پروژههای عمرانی، پلیتها برای ساخت اتصالات فلزی، ستونها و کفسازی بهکار میروند.
آنها فشارهای سنگین را تحمل کرده و باعث افزایش پایداری سازه میشوند.
📸 (عکس پلیت ساختمانی) معمولاً شامل صفحات ضخیمی است که زیر ستونهای فولادی نصب میشوند.
۲. صنایع نفت و گاز
در ساخت مخازن، تانکها و خطوط انتقال که به مقاومت در برابر فشار نیاز دارند، پلیت فولادی بهترین گزینه است.
۳. کشتیسازی و خودروسازی
بدنه کشتیها و کامیونها از پلیتهای مقاوم ساخته میشوند. پلیتهای سبکتر برای قطعات شاسی خودروها استفاده میشوند.
۴. صنایع پزشکی و بهداشتی
پلیت استیل در تجهیزات بیمارستانی، میزهای جراحی و دستگاههای صنعتی پزشکی کاربرد دارد.
🔬 پلیت پزشکی چیست؟
در علم پزشکی به صفحات فلزی خاصی گفته میشود که برای ثابت نگهداشتن استخوانهای شکسته در بدن بیمار استفاده میشود.
۵. پلیت آزمایشگاهی چیست؟
در آزمایشگاهها، پلیتها معمولاً سینیهای استیل یا آلومینیومی هستند که برای حمل نمونهها و تجهیزات استفاده میشوند.
۶. پلیت در بدنسازی چیست؟
در باشگاههای بدنسازی، پلیت به وزنههای فلزی یا لاستیکی گفته میشود که روی هالتر نصب میشوند.
این پلیتها بر اساس وزن (۵، ۱۰، ۲۰ و ۲۵ کیلوگرم) تولید میشوند.
فرآیند تولید پلیت
۱. ذوب فلز پایه (فولاد یا آلیاژ)
۲. ریختهگری در قالبهای بزرگ برای ایجاد تختال (Slab)
۳. نورد گرم برای کاهش ضخامت و افزایش مقاومت
۴. برش در ابعاد موردنظر
۵. بازرسی و کنترل کیفیت سطح
۶. بستهبندی و آمادهسازی برای حمل
در برخی تولیدات خاص، پلیتها با روش نورد سرد ساخته میشوند تا سطحی صیقلیتر و ضخامت دقیقتری داشته باشند.
پلیت ساختمانی چه ویژگیهایی دارد؟
پلیتهای ساختمانی معمولاً از فولاد ساخته میشوند و وظیفه اصلی آنها تقسیم و انتقال بار سازه است.
ویژگیهای کلیدی این نوع پلیت عبارتاند از:
-
مقاومت فشاری و کششی بالا
-
قابلیت جوشکاری و برش آسان
-
سطح صاف برای اتصال بهتر اجزا
-
عمر مفید طولانی حتی در شرایط مرطوب
به همین دلیل، در سازههای فولادی و اسکلت فلزی بهعنوان پایه اتصال ستونها استفاده میشود.
واحد اندازهگیری پلیت
پلیتها معمولاً بر اساس وزن در واحد سطح (کیلوگرم بر متر مربع) یا وزن کل در ابعاد مشخص اندازهگیری میشوند.
فرمول تقریبی محاسبه وزن پلیت فولادی:
وزن (کیلوگرم) = طول × عرض × ضخامت × ۷.۸۵
(عدد ۷.۸۵ چگالی فولاد است بر حسب گرم بر سانتیمتر مکعب)
عوامل مؤثر بر قیمت پلیت
-
جنس و آلیاژ: فولادی ارزانتر از استیل است.
-
ضخامت و ابعاد: هرچه ضخامت بیشتر باشد، قیمت بالاتر میرود.
-
نوسانات بازار آهن و ارز: قیمت جهانی فلزات تأثیر مستقیم دارد.
-
هزینه حملونقل و برش: به وزن و ابعاد وابسته است.
-
برند تولیدکننده: محصولات داخلی معمولاً مقرونبهصرفهترند.
مزایا و معایب پلیت
| مزایا | معایب |
|---|---|
| مقاومت بالا در برابر فشار و ضربه | وزن زیاد |
| عمر طولانی | دشواری حمل و نصب |
| قابلیت جوشکاری و برش | قیمت بالاتر از ورق |
| تنوع در جنس و کاربرد | نیاز به نگهداری در شرایط خشک |
تفاوت پلیت با ورق
| ویژگی | پلیت | ورق |
|---|---|---|
| ضخامت | بالای ۶ میلیمتر | زیر ۶ میلیمتر |
| کاربرد | سازهای و صنعتی سنگین | عمومی و سبک |
| روش تولید | نورد گرم | نورد سرد یا گرم |
| مقاومت | بسیار بالا | کمتر |
| قیمت | گرانتر | ارزانتر |
بنابراین، اگر هدف پروژه تحمل وزن یا فشار زیاد است، پلیت گزینهی ایدهآلتری نسبت به ورق محسوب میشود.
سوالات متداول
۱. پلیت چیست و چه تفاوتی با ورق دارد؟
پلیت صفحهای فلزی ضخیمتر از ورق است که در سازهها و تجهیزات سنگین استفاده میشود.
۲. ضخامت استاندارد پلیت چقدر است؟
معمولاً بین ۶ تا ۱۰۰ میلیمتر، بسته به نوع پروژه.
۳. پلیت ساختمانی از چه جنسی ساخته میشود؟
اغلب از فولاد نورد گرم با مقاومت بالا تولید میشود.
۴. آیا پلیتهای آلومینیومی زنگ میزنند؟
خیر، آلومینیوم مقاومت طبیعی در برابر خوردگی دارد.
۵. پلیت پزشکی چیست؟
در پزشکی، پلیت قطعهای فلزی است که برای ترمیم شکستگی استخوانها بهکار میرود.
۶. وزن پلیت چگونه محاسبه میشود؟
با فرمول: طول × عرض × ضخامت × چگالی فلز (۷.۸۵ برای فولاد).
۷. قیمت پلیت به چه عواملی بستگی دارد؟
جنس، ضخامت، ابعاد، برند و نرخ جهانی فلزات.
۸. تفاوت پلیت ساختمانی و صنعتی چیست؟
پلیت ساختمانی برای اتصالات سازهای و پلیت صنعتی برای ماشینآلات و مخازن استفاده میشود.
۹. آیا پلیت نیاز به رنگ یا پوشش دارد؟
بله، برای جلوگیری از زنگزدگی معمولاً با رنگ صنعتی یا گالوانیزه پوشش داده میشود.
۱۰. از کجا پلیت باکیفیت بخریم؟
از فروشندگان معتبر و دارای گواهی استاندارد (مانند کارخانههای فولاد مبارکه، اکسین اهواز، و برندهای معتبر خارجی).
