ورق لاتون چیست؟
ورق لاتون (Laton Sheet) نوعی ورق فلزی آلیاژی است که عمدتاً از ترکیب مس (Cu) و روی (Zn) ساخته میشود و به دلیل رنگ زرد طلایی و درخشندگی بالا، از نظر ظاهری بسیار شبیه طلا است.
ورق لاتون هم از نظر استحکام مکانیکی و هم از نظر زیبایی ظاهری جایگاه ویژهای در میان ورقهای فلزی دارد. این ورق در ضخامتهای بسیار پایین (از چند صدم میلیمتر تا چند میلیمتر) تولید شده و در صنایع مختلف از برق و مکانیک گرفته تا دکوراسیون و موسیقی، کاربرد گستردهای دارد.
ویژگیهای ورق لاتون
ورق لاتون ترکیبی از خواص فلزات مس و روی را در خود دارد؛ یعنی در عین مقاومت بالا، قابل انعطاف و شکلپذیر است. مهمترین ویژگیهای این ورق عبارتاند از:
-
رسانایی الکتریکی و حرارتی متوسط
-
مقاومت مناسب در برابر اکسید شدن و خوردگی
-
قابلیت لحیمکاری، جوشکاری و ماشینکاری آسان
-
سطح صاف، براق و زیبا
-
انعطافپذیری بالا در برابر فشار و تغییر شکل
-
دوام و طول عمر زیاد در شرایط مختلف جوی
این ویژگیها باعث شده ورق لاتون یکی از گزینههای محبوب برای ساخت قطعات دقیق، تزئینات و تجهیزات صنعتی باشد.
انواع ورق لاتون
ورق لاتون بر اساس نوع فلز پایه و کاربرد در چند گروه اصلی تولید میشود:
۱. ورق لاتون برنجی (Brass Sheet)
رایجترین نوع ورق لاتون است که از ترکیب مس و روی ساخته میشود. رنگ زرد طلایی و مقاومت مناسب در برابر خوردگی باعث شده در صنایع تزئینی و ساخت قطعات الکتریکی کاربرد زیادی داشته باشد.
۲. ورق لاتون مسی
در این نوع، درصد مس بالاتر است و رسانایی حرارتی و الکتریکی بیشتری دارد. برای مصارفی مانند اتصالات برق، ترمینالها و قطعات حرارتی مورد استفاده قرار میگیرد.
۳. ورق لاتون فولادی یا استیل لاتون
برای کاربردهای صنعتی سنگین که مقاومت بالا در برابر سایش و فشار نیاز است، از این نوع استفاده میشود.
۴. ورق لاتون آلومینیومی
وزن سبک و مقاومت بالا در برابر زنگزدگی از ویژگیهای آن است. در صنایع خودروسازی و لوازم خانگی کاربرد زیادی دارد.
۵. فویل لاتون (لاتون نازک)
ورقهای بسیار نازکی از لاتون که در تولید شیمها، آببندها و قطعات دقیق الکترونیکی استفاده میشوند.
انواع گریدهای ورق لاتون
ورقهای لاتون در گریدهای مختلفی تولید میشوند که هر کدام خواص مکانیکی خاصی دارند.
پرکاربردترین گریدها شامل موارد زیر هستند:
| نوع گرید | ترکیب تقریبی | ویژگی اصلی |
|---|---|---|
| C26000 | ۷۰٪ مس – ۳۰٪ روی | شکلپذیری عالی و رنگ زرد طلایی |
| C26800 | ۶۵٪ مس – ۳۵٪ روی | سختی بیشتر، مناسب برای قطعات صنعتی |
| C28000 | ۶۰٪ مس – ۴۰٪ روی | مقاومت بالا در برابر سایش و خوردگی |
| C23000 | ۸۵٪ مس – ۱۵٪ روی | رسانایی بالاتر، مناسب مصارف الکتریکی |
مشخصات فنی ورق لاتون
ویژگیهای فنی ورقهای لاتون بسته به گرید و ضخامت متفاوت است، اما بهطور معمول شامل موارد زیر است:
-
ضخامت: از ۰.۰۳ تا ۳ میلیمتر
-
عرض ورق: معمولاً ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیمتر
-
مقاومت کششی: بین ۳۰۰ تا ۶۰۰ مگاپاسکال
-
چگالی: حدود ۸.۴ گرم بر سانتیمتر مکعب
-
سختی (برینل): حدود ۸۰ تا ۱۲۰ HB
جدول تلرانس ضخامت ورق لاتون
| ضخامت اسمی (میلیمتر) | تلرانس مجاز (±میلیمتر) |
|---|---|
| ۰.۱ تا ۰.۳ | ±۰.۰۱ |
| ۰.۳ تا ۱.۰ | ±۰.۰۲ |
| ۱.۰ تا ۲.۰ | ±۰.۰۳ |
| بالای ۲.۰ | ±۰.۰۵ |
این تلرانسها بسته به برند و استاندارد تولید ممکن است اندکی متفاوت باشند.
کاربردهای ورق لاتون
ورق لاتون بهدلیل خواص مکانیکی و ظاهری خود در صنایع متعددی مورد استفاده قرار میگیرد:
صنایع برق و الکترونیک
در تولید ترمینالها، سوکتها، فیوزها و کلیدها که نیاز به رسانایی متوسط و مقاومت در برابر خوردگی دارند.
صنایع مکانیکی
برای ساخت واشر لاتون، شیمها، آببندها و یاتاقانها که در برابر فشار و دما باید مقاوم باشند.
بهویژه در فرآیند لاتونگیری یاتاقان، از ورقهای دقیق و نازک لاتون استفاده میشود تا تلرانس حرکتی تنظیم گردد.
صنایع تزئینی و دکوراتیو
در ساخت تابلوها، سردربها، قابها، پلاکها و سایر قطعات تزئینی بهدلیل رنگ طلایی و درخشندگی زیاد.
صنایع موسیقی
برای تولید سازهای بادی مانند ترومپت، ساکسیفون و کلارینت که نیاز به متریالی با انعطاف و زیبایی دارند.
خودروسازی و لوازم خانگی
بهدلیل سبک بودن و مقاومت در برابر حرارت، در ساخت قطعات کوچک و مقاوم بهکار میرود.
نکات مهم خرید ورق لاتون
در زمان خرید ورق لاتون باید به چند نکته کلیدی توجه کرد:
-
جنس و گرید: متناسب با نوع کاربرد، گرید ورق را انتخاب کنید (مثلاً C26000 برای تزئینات، C26800 برای قطعات صنعتی).
-
ضخامت و ابعاد: طبق نیاز پروژه، ضخامت مناسب را انتخاب کنید تا از هدررفت متریال جلوگیری شود.
-
کیفیت سطح: سطح ورق باید صیقلی، بدون خط و خش و اکسید باشد.
-
منبع معتبر خرید: حتماً از تأمینکننده یا فروشگاه معتبر خرید کنید تا ورق تقلبی یا بازیافتی دریافت نکنید.
-
قیمت ورق لاتون: قیمت وابسته به نوسان مس و روی در بازار جهانی است؛ ضخامت، برند و کشور تولیدکننده هم مؤثرند.
-
خرید عمده یا خرده: برای پروژههای صنعتی بهتر است خرید عمده انجام شود تا صرفهجویی در هزینه حمل و برش صورت گیرد.
اهمیت شناخت و انتخاب صحیح ورق لاتون در صنایع مختلف
انتخاب درست نوع و ضخامت ورق لاتون، نقش تعیینکنندهای در کیفیت و طول عمر قطعه نهایی دارد.
اگر ورق لاتون با آلیاژ مناسب انتخاب نشود، ممکن است قطعات دچار تغییر شکل، خوردگی یا افت رسانایی شوند.
در پروژههای ساختمانی، خودروسازی و برق، شناخت دقیق ویژگیهای فنی ورق باعث کاهش هزینه، افزایش دوام و بهبود عملکرد سیستم میشود.
به همین دلیل توصیه میشود قبل از خرید، حتماً با مشاوران فنی یا کارشناسان فروش معتبر مشورت کنید.
سوالات متداول درباره ورق لاتون
۱. ورق لاتون چیست و از چه موادی ساخته میشود؟
ورق لاتون نوعی ورق آلیاژی از ترکیب مس و روی است که رنگ زرد طلایی دارد و در ضخامتهای مختلف تولید میشود.
۲. تفاوت ورق لاتون با ورق برنجی چیست؟
در واقع ورق برنجی همان ورق لاتون است، با این تفاوت که اصطلاح “برنجی” بیشتر در زبان صنعتی و “لاتون” در زبان بازار رایج است.
۳. آیا ورق لاتون خاصیت رسانایی دارد؟
بله، رسانایی حرارتی و الکتریکی آن در حد متوسط است و برای قطعات الکتریکی بسیار مناسب است.
۴. از ورق لاتون در چه صنایعی استفاده میشود؟
در صنایع برق، مکانیک، تزئینات، موسیقی و خودروسازی کاربرد گسترده دارد.
۵. قیمت ورق لاتون چگونه تعیین میشود؟
قیمت آن بر اساس وزن، ضخامت، ترکیب آلیاژی، برند تولیدکننده و قیمت جهانی مس و روی مشخص میشود.
۶. لاتونگیری چیست؟
لاتونگیری به فرآیند استفاده از ورق لاتون برای تنظیم فاصله یا تلرانس در قطعات مکانیکی مانند یاتاقانها گفته میشود.
۷. آیا ورق لاتون قابل بازیافت است؟
بله، ورق لاتون کاملاً قابل بازیافت است و به همین دلیل متریالی سازگار با محیطزیست محسوب میشود.
