علت صدا دادن سقف‌ های یونولیتی چیست؟ بررسی علل و نحوه جلوگیری

معرفی سقف‌های یونولیتی و کاربرد آن‌ها در ساختمان‌سازی

سقف یونولیتی نوعی سقف تیرچه و بلوک سبک است که در آن به‌جای بلوک‌های سفالی از بلوک‌های پلی‌استایرن (یونولیت) استفاده می‌شود.
این بلوک‌ها وزن مرده ساختمان را کاهش داده و نقش عایق صوتی و حرارتی را نیز ایفا می‌کنند.

مزایای اصلی سقف یونولیتی عبارت‌اند از:

• کاهش وزن سازه و مصرف فولاد و بتن

• سهولت و سرعت بالا در اجرا

• بهبود عایق صوتی و حرارتی

• مقاومت مطلوب در برابر زلزله

اما با وجود تمام مزایا، یکی از دغدغه‌های کاربران، صدای تق‌تق یا خش‌خش در سقف یونولیتی است که معمولاً پس از مدتی از بهره‌برداری بروز می‌کند.

علت صدا دادن سقف‌های یونولیتی چیست؟

مهم‌ترین علت صدا دادن سقف‌های یونولیتی، انبساط و انقباض حرارتی مصالح مختلف است.
سقف از اجزایی مانند تیرچه فلزی، بتن، میلگرد و بلوک یونولیت ساخته می‌شود و هرکدام در مقابل تغییرات دما واکنش متفاوتی نشان می‌دهند.
وقتی دما تغییر می‌کند، این اختلاف واکنش باعث جابه‌جایی‌های بسیار جزئی در اتصالات شده و صدای خفیف یا تق‌تق تولید می‌کند.

همچنین عواملی مانند رطوبت، نشست ساختمان، یا استفاده از یونولیت‌های بی‌کیفیت نیز در این پدیده مؤثرند.

بررسی رایج‌ترین دلایل ایجاد صدا در سقف یونولیتی

۱. انبساط و انقباض فلز و بتن در اثر تغییر دما
۲. نبود درز انبساط در سقف‌های وسیع
۳. استفاده از یونولیت‌های ضعیف یا بازیافتی
۴. عدم تراکم مناسب بتن هنگام ویبره‌زدن
۵. اجرای غیراستاندارد اتصال تیرچه و بلوک
۶. نشست طبیعی ساختمان‌های نوساز
۷. تغییرات رطوبتی در محیط
۸. ایجاد ترک‌های سطحی یا ریزترک در بتن

نقش انبساط و انقباض حرارتی در ایجاد صدا

یکی از اصلی‌ترین دلایل صدای سقف یونولیتی، تغییرات دمایی روز و شب است.
زمانی که هوا گرم می‌شود، میلگرد و تیرچه‌ها منبسط شده و هنگام سرد شدن دوباره منقبض می‌شوند.
این تغییرات چند میلی‌متری کافی است تا بین بتن و فلز اصطکاک ایجاد شود و صدای “تق‌تق” شنیده شود.

این اتفاق در مناطق با اختلاف دمای زیاد بین روز و شب (مانند شهرهای کویری ایران) شایع‌تر است.

تأثیر نحوه اجرا و اتصالات سقف بر تولید صدا

کیفیت اجرا در سقف یونولیتی اهمیت زیادی دارد.
اگر در زمان بتن‌ریزی از تراکم، ویبره و ملات کافی استفاده نشود، حباب‌های هوا یا فضاهای خالی میان تیرچه و بتن باقی می‌مانند.
در اثر حرکت‌های حرارتی، این فضاها دچار اصطکاک شده و صدای خش‌خش یا ضربه‌های خفیف تولید می‌کنند.

همچنین اتصالات غیراستاندارد یا میلگردهای نچسبیده به بتن از دیگر دلایل ایجاد صدا هستند.

مشکلات ناشی از استفاده از مصالح بی‌کیفیت

استفاده از یونولیت‌های بازیافتی یا بی‌تراکم، علاوه بر کاهش استحکام سقف، موجب تشدید صدای سقف نیز می‌شود.
چنین یونولیت‌هایی ارتعاش صوتی را به‌خوبی منتقل کرده و صدای ناشی از تغییرات دما را چند برابر می‌کنند.

پیشنهاد می‌شود از بلوک یونولیت با چگالی حداقل ۱۰ تا ۱۲ کیلوگرم بر مترمکعب استفاده شود تا عملکرد صوتی و حرارتی مناسبی ایجاد گردد.

تأثیر رطوبت و تغییرات دما بر صدای سقف

رطوبت محیط و تغییرات ناگهانی دمای هوا می‌تواند باعث انبساط و انقباض جزئی بتن و میلگردها شود.
در مناطق مرطوب یا بارانی، این تغییرات شدیدتر است.
به همین دلیل صدای سقف یونولیتی ممکن است در فصل‌های سرد یا بعد از بارندگی‌ها بیشتر شنیده شود.

صدا دادن سقف در شب یا هنگام تغییر دما

یکی از سؤالات رایج کاربران این است که چرا سقف شب‌ها صدا می‌دهد.
در شب، دمای محیط به‌سرعت کاهش می‌یابد و همین تغییر دما باعث انقباض ناگهانی تیرچه‌ها می‌شود.
نتیجه آن تولید صدای “تق‌تق” در سکوت شب است.
این نوع صدا معمولاً خطرناک نیست و به‌مرور زمان کاهش می‌یابد، اما می‌تواند آزاردهنده باشد.

تفاوت صدای ناشی از یونولیت با ترک‌خوردگی بتن

صدای یونولیتی معمولاً کوتاه، منقطع و بدون نشانه ظاهری است.
اما اگر صدا همراه با ترک‌های قابل مشاهده در سقف یا دیوار باشد، احتمال دارد مشکل از نشست یا انقباض بتن باشد.
در چنین شرایطی بهتر است سقف توسط مهندس ناظر یا متخصص سازه بررسی شود.

روش‌های شناسایی منبع صدا در سقف یونولیتی

برای تشخیص دقیق منبع صدا می‌توان از روش‌های زیر استفاده کرد:

• بررسی سقف از نظر وجود ترک یا جداشدگی در اتصالات

• گوش دادن به زمان بروز صدا (روز، شب، بعد از باران)

• استفاده از دستگاه‌های صوتی یا دوربین حرارتی برای یافتن نقاط متحرک

• بررسی کیفیت بلوک یونولیت به‌کاررفته

اقدامات لازم برای جلوگیری از صدای سقف یونولیتی

برای جلوگیری از صدای تق‌تق در سقف‌های یونولیتی، رعایت چند نکته ضروری است:

1. استفاده از بلوک یونولیت باکیفیت و چگالی مناسب

2. ایجاد درز انبساط در سقف‌های بزرگ‌تر از ۱۵ متر طول

3. ویبره مناسب هنگام بتن‌ریزی برای حذف حباب هوا

4. اجرای دقیق اتصالات تیرچه به بتن

5. استفاده از نوارهای الاستیک یا فوم پلی‌اورتان در اتصالات

6. رعایت اصول curing بتن و جلوگیری از خشک شدن سریع آن

7. استفاده از عایق صوتی در لایه زیر سقف برای کاهش نویز انتقالی

نکات فنی هنگام اجرای سقف تیرچه یونولیت

• کنترل وزن بلوک‌ها قبل از نصب (سبک اما با تراکم کافی)

• استفاده از میلگردهای استاندارد و بدون زنگ‌زدگی

• ریختن بتن با دمای مناسب (نه خیلی گرم یا خیلی سرد)

• مراقبت از بتن تا ۷ روز پس از اجرا

• اجرای دقیق محل تکیه‌گاه تیرچه‌ها

رعایت این نکات باعث می‌شود مشکلات سقف یونولیتی در ساختمان به حداقل برسد و احتمال صدا کاهش یابد.

استفاده از عایق‌ها برای کاهش صدای سقف

اگر سقف ساختمان شما دچار صداست و امکان بازسازی کامل وجود ندارد، می‌توانید از عایق‌های صوتی سبک مانند فوم پلی‌اتیلن، پشم سنگ یا پنل‌های آکوستیک استفاده کنید.
این عایق‌ها تا ۴۰٪ از انتقال صدا به فضاهای پایین‌تر را کاهش می‌دهند و محیطی آرام‌تر فراهم می‌کنند.

توصیه‌های مهندسی برای پیشگیری از صدا در ساختمان‌های جدید

• در طراحی اولیه، درز انبساط افقی حتماً لحاظ شود.

• از یونولیت‌های دارای گواهی استاندارد ملی استفاده شود.

• در سقف‌هایی با دهانه‌های بلند، از میلگرد حرارتی مناسب استفاده کنید.

• بتن‌ریزی در شرایط آب‌و‌هوایی مناسب انجام گیرد.

• پیش از بهره‌برداری نهایی، بازرسی صوتی سقف انجام شود تا ایرادات احتمالی زودتر رفع شوند.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری نهایی

در پاسخ به سؤال اصلی «علت صدا دادن سقف‌های یونولیتی چیست؟» باید گفت که
این پدیده معمولاً ناشی از انبساط و انقباض حرارتی مصالح، اتصالات غیراستاندارد و تغییرات رطوبتی است.
در اغلب موارد خطرناک نیست، اما اگر با ترک یا نشست همراه باشد، نیاز به بررسی فنی دارد.

با رعایت نکات اجرایی، استفاده از مصالح باکیفیت و ایجاد درز انبساط مناسب، می‌توان به‌طور کامل از صدا دادن سقف یونولیتی جلوگیری کرد.
شرکت‌های معتبر تولید یونولیت ساختمانی نیز با ارائه محصولات استاندارد و خدمات مشاوره اجرایی، می‌توانند در این زمینه همراه شما باشند.

سوالات متداول

۱. چرا سقف یونولیتی صدا می‌دهد؟
به دلیل انبساط و انقباض حرارتی بین تیرچه، بتن و یونولیت.

۲. آیا این صدا خطرناک است؟
در اغلب موارد خیر، اما اگر با ترک یا نشست همراه باشد باید بررسی شود.

۳. آیا صدای سقف در هوای سرد طبیعی است؟
بله، زیرا تغییرات دما شدیدتر است و مصالح بیشتر منقبض می‌شوند.

۴. آیا می‌توان بدون تخریب سقف، صدا را رفع کرد؟
بله، با استفاده از عایق‌های صوتی یا تزریق فوم در اتصالات.

۵. هزینه رفع صدای سقف چقدر است؟
بسته به شدت صدا و نوع تعمیر، بین ۵ تا ۱۵ درصد هزینه کل سقف را شامل می‌شو