مراحل ساخت فرغون دستساز
برای ساخت یک فرغون بادوام، باید کار را با طراحی و برش دقیق قطعات آغاز کرد. مراحل اصلی بهصورت زیر است:
-
طراحی اولیه و نقشهکشی:
نقشه فرغون را بر اساس نیاز خود (باغبانی، ساختمانی یا صنعتی) ترسیم کنید. زاویه دستهها و فاصله محور از زمین باید متعادل باشد تا هنگام حرکت وزن بار روی چرخ بیفتد، نه روی دست. -
برش ورق و لولهها:
با استفاده از دستگاه فرز یا برش ورق، قطعات بدنه (تشتک)، شاسی و پایهها را آماده کنید. -
ساخت شاسی فلزی:
شاسی از پروفیل یا لوله فولادی ساخته میشود. برای خم کردن لولهها از خمکن فلز استفاده کنید تا زاویهها دقیق و مقاوم باشند. -
جوشکاری قطعات:
با دستگاه جوش CO₂ یا برق، اتصالات را محکم کنید. جوشها باید تمیز و یکنواخت باشند تا بدنه تعادل نگیرد. -
نصب چرخ و محور:
محور را از میلگرد فولادی سختکاریشده بسازید و چرخ بادی یا توپر را روی آن قرار دهید. چرخهای بادی حرکت نرمتری دارند اما نیاز به باد منظم دارند. -
رنگآمیزی و ضدزنگ:
پس از تست اولیه تعادل، بدنه را با ضدزنگ و رنگ صنعتی بپوشانید تا از خوردگی در برابر رطوبت جلوگیری شود.
آموزش گامبهگام ساخت فرغون
در ادامه یک آموزش خلاصه اما کاربردی برای ساخت فرغون خانگی یا کارگاهی آوردهایم:
گام ۱: آمادهسازی ابزار
ابزارهای ضروری عبارتاند از: دستگاه جوش، فرز، دریل، گیره فلزی، متر، گونیا و رنگ.
گام ۲: برش قطعات
ورق فولادی را با ابعاد ۸۰×۶۰ سانتیمتر برش دهید. کنارهها را خم کرده و به شکل تشتک درآورید.
گام ۳: ساخت شاسی
از لوله فلزی با قطر ۲.۵ سانتیمتر برای اسکلت استفاده کنید. لولهها را با خمکن در زاویههای مناسب شکل دهید و جوش بزنید.
گام ۴: نصب چرخ
محور چرخ را به زیر شاسی متصل کنید. برای مدلهای سبک از چرخ دوچرخه ضخیم و برای مدلهای ساختمانی از چرخ آهنی یا بادی استفاده میشود.
گام ۵: رنگآمیزی و نهاییسازی
پس از تست تعادل، فرغون را با اسپری رنگ صنعتی پوشش دهید. رنگهای نقرهای، خاکستری یا مشکی رایجترند.
ابزار و وسایل مورد نیاز برای ساخت فرغون
| ابزار | کاربرد |
|---|---|
| دستگاه جوش | اتصال قطعات فلزی |
| فرز (سنگ برش) | برش ورق و پروفیل |
| دریل | سوراخکاری محور و دسته |
| متر و گونیا | اندازهگیری دقیق |
| رنگ و ضدزنگ | پوشش نهایی و محافظت از فلز |
| خمکن فلز | فرمدهی لولهها برای شاسی |
ابعاد و اندازههای استاندارد فرغون
ابعاد بستگی به نوع کاربرد دارد، اما اندازههای معمول به شکل زیر است:
| نوع فرغون | طول (cm) | عرض (cm) | عمق (cm) | قطر چرخ (cm) |
|---|---|---|---|---|
| ساختمانی | ۹۰ | ۷۰ | ۳۵ | ۴۰ |
| باغبانی | ۸۰ | ۶۰ | ۳۰ | ۳۵ |
| صنعتی | ۱۰۰ | ۷۵ | ۴۰ | ۴۵ |
| فرغون کوچک | ۶۰ | ۴۰ | ۲۵ | ۳۰ |
در پروژههای خانگی میتوان از بشکههای فلزی کوچک یا تشتهای ضخیم بهعنوان بدنه استفاده کرد (ساخت فرغون با بشکه).
انتخاب فلز مناسب برای ساخت فرغون
در ساخت فرغون، جنس فلز نقش مهمی در مقاومت و طول عمر دارد.
-
آهن یا فولاد معمولی: بهترین گزینه برای بدنه و شاسی به دلیل استحکام بالا.
-
آلومینیوم: سبکتر است اما مقاومت کمتری دارد. مناسب فرغونهای باغبانی.
-
ورق گالوانیزه: ضدزنگ و مناسب برای مناطق مرطوب.
برای ساخت شاسی از پروفیل ۲ تا ۳ سانتیمتر و برای بدنه از ورق فولادی با ضخامت ۱ تا ۱.۵ میلیمتر استفاده کنید.
چرا در ساخت فرغون از آهن استفاده میشود؟
آهن ترکیبی از استحکام، دوام و قیمت مناسب را ارائه میدهد. این فلز در برابر فشار و ضربه مقاومت بالایی دارد و در کارگاههای ساختمانی که وزن بار زیاد است، انتخابی ایدهآل محسوب میشود.
بهعلاوه، در ایران بهدلیل دسترسی آسان به آهنآلات و وجود کارگاههای جوشکاری محلی، سود تولید فرغون با آهن بسیار بالا و اقتصادی است.
ساخت فرغون در ایران
تولید فرغون در ایران عمدتاً در کارگاههای فلزکاری و واحدهای صنعتی کوچک انجام میشود. مدلهای بنایی و صنعتی در شهرهایی مانند اصفهان، تبریز و مشهد تولید میشوند.
مزیت ساخت فرغون داخلی:
-
قیمت کمتر نسبت به وارداتی
-
امکان تعمیر و جایگزینی آسان قطعات
-
اشتغالزایی برای کارگاههای محلی
بازار فرغون در ایران همچنان پویاست و بسیاری از کارگاهها با تغییر طراحی و رنگ، مدلهای سبکتر و جذابتری برای مصرف خانگی و کشاورزی تولید میکنند.
سوالات متداول درباره ساخت فرغون
۱. برای ساخت فرغون از چه فلزی باید استفاده کرد؟
بهترین گزینه فولاد معمولی است، چون هم مقاوم است و هم جوشپذیری بالایی دارد.
۲. ضخامت ورق مناسب چقدر است؟
بین ۱ تا ۱.۵ میلیمتر بسته به نوع استفاده.
۳. میتوان بدون جوشکاری فرغون ساخت؟
بله، با پیچ و مهره هم میشود، ولی مقاومت نهایی کمتر میشود.
۴. چه نوع چرخی بهتر است؟
چرخ بادی حرکت نرمتری دارد؛ برای بارهای سنگین چرخ توپر مناسبتر است.
۵. هزینه ساخت چقدر است؟
در سال ۱۴۰۴ حدود ۶۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان (بدون احتساب دستمزد).
۶. آیا ساخت در خانه بهصرفهتر از خرید است؟
برای پروژههای کوچک بله، اما برای تولید انبوه بهتر است از کارگاهها خرید کنید.
۷. چگونه مرکز ثقل فرغون را تنظیم کنیم؟
محور چرخ باید کمی جلوتر از مرکز بدنه قرار گیرد تا وزن بار روی چرخ بیفتد.
۸. چه رنگی برای فرغون بهتر است؟
رنگ روغنی صنعتی یا رنگ پودری الکترواستاتیک، چون در برابر رطوبت و ضربه مقاوماند.

