تفاوت ورق روغنی درجه ۱ و ۲ در چیست؟ + بررسی کامل مشخصات و ویژگی ها

مقایسه ورق روغنی درجه ۱ و ۲

ورق روغنی، یا همان ورق نورد سرد (Cold Rolled Steel Sheet)، از نورد مجدد ورق سیاه در دمای اتاق به‌دست می‌آید. در این فرآیند، ورق سطحی صاف، براق و نازک‌تر پیدا می‌کند و سپس با یک لایه روغن پوشانده می‌شود تا از زنگ‌زدگی محافظت شود.

اصطلاح «درجه ۱» و «درجه ۲» در بازار ایران به کیفیت سطح و یکنواختی ابعادی ورق اشاره دارد، نه به ترکیب شیمیایی فولاد. هر دو نوع معمولاً از فولادهای گرید DC01، DC03 یا DC04 طبق استاندارد EN 10130 ساخته می‌شوند.

در جدول زیر، تفاوت‌های کلیدی این دو نوع ورق آورده شده است:

به‌طور خلاصه، تفاوت این دو نوع ورق در ظاهر و دقت تولید است، نه در جنس فلز. با انتخاب صحیح، می‌توانید هزینه‌ها را کاهش دهید بدون آنکه کیفیت عملکردی قربانی شود.

بررسی شیمیایی و مکانیکی ورق روغنی درجه ۱ و ۲

از نظر متالورژیکی، هر دو نوع ورق روغنی از فولاد کم‌کربن (C<0.12%) ساخته می‌شوند که مقاومت و فرم‌پذیری مناسبی دارد. تفاوت اصلی در میزان کنترل نورد نهایی، کیفیت سطح و تلرانس ضخامت است.

مشخصات مکانیکی و شیمیایی ورق روغنی درجه ۱

• گرید معمول: DC01، DC03 یا DC04

• تنش تسلیم: ۱۴۰–۲۸۰ مگاپاسکال

• استحکام کششی: ۲۷۰–۳۷۰ مگاپاسکال

• ازدیاد طول: ۲۸–۴۰٪

• سطح براق و صیقلی، بدون عیب قابل مشاهده

• ضخامت: ۰.۳ تا ۳ میلی‌متر، عرض: ۱۰۰۰ تا ۱۲۵۰ میلی‌متر

• روغن‌کاری یکنواخت و مناسب برای رنگ‌زدایی

• تختی بالا، بدون موج و انحنا

ورق‌های درجه ۱ معمولاً در پروژه‌هایی استفاده می‌شوند که کیفیت سطح، رنگ‌پذیری و ظاهر زیبا اهمیت بالایی دارد.

مشخصات مکانیکی و شیمیایی ورق روغنی درجه ۲

• همان ترکیب شیمیایی با کنترل سطح پایین‌تر

• ممکن است موج، خط‌وخش یا لکه جزئی داشته باشد

• از نظر کشش و استحکام تقریباً مشابه درجه ۱ است

• مناسب برای قطعات داخلی یا غیرنما

• در صورت نیاز به رنگ‌کاری، باید سطح آماده‌سازی شود

در واقع، اگرچه ورق درجه ۲ از لحاظ مکانیکی قابل‌اعتماد است، اما برای رنگ‌کاری مستقیم و قطعات ظاهری توصیه نمی‌شود.

بررسی کاربرد ورق روغنی درجه ۱ و ۲

نوع استفاده از ورق روغنی ارتباط مستقیم با کیفیت سطح دارد. انتخاب درست می‌تواند هزینه‌ها را کاهش دهد و از دوباره‌کاری جلوگیری کند.

کاربرد ورق روغنی درجه ۱

• ساخت بدنه لوازم خانگی مانند یخچال، اجاق‌گاز، کولر

• قطعات بیرونی خودرو و بدنه نمایان

• تابلوهای برق و تجهیزات اداری

• قطعاتی که رنگ‌پودری یا کوره‌ای می‌شوند

• سازه‌های فلزی نما یا فضاهای داخلی تجاری

کاربرد ورق روغنی درجه ۲

• قطعات داخلی خودرو یا دستگاه‌ها

• جعبه‌ها، قفسه‌ها، کف بدنه‌ها و سازه‌های پوشیده

• سازه‌های صنعتی که ظاهر سطح مهم نیست

• پروژه‌هایی که هدف اصلی، کاهش هزینه است

توصیه: اگر پروژه شما ترکیبی از بخش‌های نما و داخلی دارد، بهتر است از هر دو نوع ورق به صورت هدفمند استفاده کنید؛ مثلاً بدنه نما از ورق درجه ۱ و ساختارهای داخلی از ورق درجه ۲.

بررسی قیمت ورق روغنی درجه ۱ و ۲

قیمت ورق روغنی وابسته به چند عامل کلیدی است:

• ضخامت و عرض ورق

• کیفیت سطح (درجه)

• برند کارخانه تولیدکننده

• نرخ جهانی فولاد و ارز

در بازار تهران، مخصوصاً در فروش ورق روغنی شادآباد، تفاوت قیمت بین ورق درجه ۱ و ۲ معمولاً بین ۱۵ تا ۳۰ درصد است. برای مثال، اگر قیمت ورق ۲ میل روغنی درجه ۱ حدود ۴۰ هزار تومان باشد، نوع درجه ۲ آن ممکن است بین ۳۲ تا ۳۵ هزار تومان عرضه شود.

قیمت کناره ورق روغنی (قطعات برش‌خورده یا باقی‌مانده کویل‌ها) نیز گزینه اقتصادی‌تری است که برای کارگاه‌های کوچک کاربرد زیادی دارد.
برای بررسی تغییرات بازار می‌توانید به نمودار قیمت ورق روغنی در سایت‌های فروش آهن و فولاد مراجعه کنید.

در مجموع، ورق روغنی درجه ۲ برای پروژه‌های صنعتی و پوشیده مقرون‌به‌صرفه‌تر است، اما در پروژه‌های نمایان، صرفه‌جویی در قیمت می‌تواند در نهایت هزینه دوباره‌کاری ایجاد کند.

بررسی مزایا و معایب ورق روغنی درجه ۱ و ۲

مزایای ورق روغنی درجه ۱

• کیفیت سطح عالی و براق

• تلرانس دقیق ضخامت و تختی بالا

• رنگ‌پذیری مستقیم بدون نیاز به آماده‌سازی

• مقاومت بهتر در برابر زنگ‌زدگی

• مناسب برای پروژه‌های برندینگ، نما و لوازم خانگی

معایب ورق روغنی درجه ۱

• قیمت بالاتر نسبت به درجه ۲

• حساس به خط‌وخش در حمل و انبارداری

• نیاز به بسته‌بندی دقیق و محیط خشک

مزایا ورق روغنی درجه ۲

• قیمت اقتصادی‌تر و در دسترس‌تر

• مناسب برای قطعات داخلی و پوشیده

• حفظ خواص مکانیکی مشابه درجه ۱

• صرفه‌جویی در هزینه مواد اولیه تا ۲۰٪

معایب ورق روغنی درجه ۲

• وجود لکه، خط‌وخش یا موج سطحی

• نیاز به شست‌وشو و فسفاته قبل از رنگ

• دقت ابعادی پایین‌تر

• احتمال زنگ‌زدگی در انبارهای مرطوب

در پروژه‌هایی که ظاهر نهایی محصول اهمیت دارد، توصیه می‌شود از درجه ۱ استفاده شود، اما در قطعات صنعتی یا داخلی، نوع درجه ۲ انتخابی اقتصادی و منطقی است.

ورق روغنی درجه ۱ بخریم یا درجه ۲؟

پاسخ این سؤال کاملاً به نوع پروژه بستگی دارد.
اگر کیفیت سطح و زیبایی نهایی برای شما اهمیت دارد، مثلاً در نمای فروشگاه، تابلو تبلیغاتی یا بدنه لوازم خانگی، درجه ۱ بهترین گزینه است.
اما اگر قطعه‌ی شما در معرض دید نیست یا قرار است رنگ ضخیم و پوشاننده روی آن بیاید، درجه ۲ می‌تواند هزینه‌ها را به شکل محسوسی کاهش دهد.

نکته مهم: همیشه بند کیفیت سطح را در قرارداد خرید درج کنید و قبل از خرید عمده، نمونه ورق را از تأمین‌کننده بخواهید تا از کیفیت سطح، تختی و روغن‌کاری مطمئن شوید.

بررسی نگرانی‌های خریداران و راه‌حل‌ها

کاربران هنگام خرید ورق روغنی معمولاً با چند نگرانی مواجه‌اند که در جدول زیر به همراه علت و راه‌حل آورده شده است:

نتیجه‌گیری

در یک جمع‌بندی کوتاه، می‌توان گفت:
تفاوت ورق روغنی درجه ۱ و ۲ بیشتر در ظاهر و دقت ابعادی است تا در خواص مکانیکی.
هر دو از فولاد مشابه ساخته می‌شوند، اما درجه ۱ برای قطعات نمایان و رنگ‌پذیر و درجه ۲ برای قطعات پوشیده و صنعتی کاربرد دارد.
اگر کیفیت نهایی و زیبایی سطح برای شما مهم است، درجه ۱ انتخاب امن‌تری است؛
اما برای کاهش هزینه و کاربردهای داخلی، درجه ۲ گزینه‌ای هوشمندانه و اقتصادی محسوب می‌شود.

سوالات متداول

۱. ورق روغنی درجه ۱ و ۲ دقیقاً چه تفاوتی دارند؟

تفاوت در کیفیت سطح، تلرانس و تختی است؛ از نظر ترکیب شیمیایی تقریباً یکسان هستند.

۲. اختلاف قیمت بین این دو چقدر است؟

بسته به ضخامت و برند کارخانه، بین ۱۵ تا ۳۰ درصد تفاوت قیمت وجود دارد.

۳. آیا می‌توان از ورق درجه ۲ برای رنگ‌کاری استفاده کرد؟

فقط در صورت سطح سالم؛ بهتر است قبل از رنگ، شست‌وشوی قلیایی انجام شود.

۴. آیا هر دو از یک فولاد ساخته می‌شوند؟

بله، معمولاً از فولاد DC01 تا DC04 ساخته می‌شوند.

۵. آیا ورق درجه ۲ زودتر زنگ می‌زند؟

در انبار مرطوب بله، چون روغن سطح ممکن است یکنواخت نباشد.

۶. برای کدام پروژه‌ها حتماً درجه ۱ لازم است؟

در بدنه لوازم خانگی، قطعات نما و تابلوهای رنگی.

۷. ورق درجه ۲ برای چه کاربردهایی مناسب است؟

برای قطعات داخلی و سازه‌هایی که در معرض دید نیستند.

۸. چطور بفهمیم ورق واقعاً درجه ۱ است؟

از روی سطح براق، گواهی کارخانه و تست کشش/تختی.

۹. آیا تعریف درجه ۱ و ۲ در استاندارد رسمی وجود دارد؟

خیر، در ایران اصطلاح بازاری است و باید در قرارداد قید شود.

۱۰. آیا خرید ورق درجه ۲ به‌صرفه است؟

اگر کیفیت ظاهری اهمیت ندارد، بله؛ می‌تواند تا ۲۰٪ صرفه‌جویی ایجاد کند.