تفاوت شیت و پلیت در چیست؟

آشنایی با شیت و پلیت فلزی

ورق‌های فلزی در پروژه‌های صنعتی و ساختمانی نقشی حیاتی دارند. اما بسته به ضخامت، نوع تولید و محل استفاده، با نام‌های مختلفی شناخته می‌شوند. دو نوع رایج این ورق‌ها عبارت‌اند از:

• شیت (Sheet)

• پلیت (Plate)

این دو واژه در ظاهر به یک محصول اشاره دارند اما از نظر ضخامت، کاربرد و فرآیند تولید تفاوت‌های اساسی دارند.

ورق شیت چیست؟

ورق شیت به ورق‌هایی گفته می‌شود که ضخامت آن‌ها زیر ۶ میلی‌متر است.

این ورق‌ها معمولاً با فرآیند نورد سرد (Cold Rolling) تولید می‌شوند، به همین دلیل سطحی بسیار صاف، براق و دقیق دارند.

از شیت‌ها در صنایع سبک و ظریف استفاده می‌شود، مثل:

• بدنه‌ی خودرو و لوازم خانگی

• تابلوهای برق و تبلیغاتی

• ساخت کابینت و آسانسور

• قطعات تزئینی و نمای داخلی ساختمان

انعطاف‌پذیری بالا، وزن سبک و قابلیت شکل‌دهی آسان، از ویژگی‌های اصلی ورق شیت است.

پلیت چیست؟

پلیت به ورق‌های فلزی گفته می‌شود که ضخامت آن‌ها بیش از ۶ میلی‌متر باشد. این ورق‌ها معمولاً با نورد گرم (Hot Rolling) تولید می‌شوند و نسبت به شیت‌ها مقاوم‌تر، ضخیم‌تر و سنگین‌تر هستند.

کاربردهای پلیت بیشتر در صنایع سنگین است، مانند:

• ساخت مخازن تحت فشار

• سازه‌های فولادی و اسکلت ساختمان‌ها

• پل‌ها و اسکله‌ها

• ساخت ماشین‌آلات صنعتی و کشتی‌سازی

پلیت‌ها نسبت به شیت‌ها شکل‌پذیری کمتری دارند اما در عوض تحمل فشار و استحکام مکانیکی بسیار بالاتری ارائه می‌دهند.

فرآیند تولید شیت و پلیت به چه صورت است؟

تفاوت میان شیت و پلیت نه‌تنها در ضخامت بلکه در نوع فرآیند نورد و کیفیت سطح آن‌ها است.

نورد سرد (برای شیت)

در روش نورد سرد، فولاد پس از خنک شدن از دمای اتاق، از میان غلتک‌هایی عبور داده می‌شود تا ضخامت آن کاهش یافته و سطحی صاف‌تر و براق‌تر پیدا کند.
ویژگی‌های این فرآیند:

• دقت ابعادی بسیار بالا

• سطح صیقلی و براق

• مقاومت کمتر در برابر فشار

• مناسب برای کاربردهای ظریف و تزئینی

نورد گرم (برای پلیت)

در تولید پلیت از نورد گرم استفاده می‌شود. در این روش فولاد در دمای بالا (حدود ۱۱۰۰ درجه سانتی‌گراد) نورد می‌شود.
نتیجه‌ی آن:

• ضخامت بالاتر

• سطح نسبتاً زبر و دارای پوسته نوردی (Mill Scale)

• مقاومت و استحکام مکانیکی بالا

• مناسب برای کاربردهای سازه‌ای و سنگین

تفاوت شیت و پلیت در کاربرد و قیمت

تفاوت ضخامت و فرآیند تولید باعث تفاوت در کاربرد، هزینه، حمل‌ونقل و برشکاری می‌شود.

تفاوت در کاربرد:

شیت‌ها به‌دلیل سبکی، دقت بالا و سطح براق، برای مصارف زیر مناسب هستند:

• بدنه خودرو

• تابلوهای تبلیغاتی و برندینگ شهری

• سقف‌های کاذب

• لوازم خانگی و تجهیزات داخلی ساختمان

پلیت‌ها به‌دلیل ضخامت و استحکام بالا، در سازه‌های زیر استفاده می‌شوند:

• اسکلت فلزی ساختمان‌ها

• پل‌ها و سوله‌های بزرگ

• مخازن تحت فشار

• صنایع نفت، گاز و پتروشیمی

تفاوت در هزینه:

شیت‌ها به‌دلیل تولید با نورد سرد و سطح دقیق‌تر، قیمت هر کیلوگرم بالاتری دارند.
اما چون وزن کمتری دارند، قیمت کلی هر شیت معمولاً کمتر از یک پلیت است.

در مقابل، پلیت‌ها به‌دلیل وزن بالا، هزینه حمل‌ونقل و برش بیشتری دارند، ولی قیمت هر کیلو فولاد پلیت معمولاً کمی پایین‌تر است.

تفاوت در حمل و نصب:

پلیت‌ها ضخیم‌تر و سنگین‌تر هستند و برای برش آن‌ها از دستگاه‌های پلاسما، واترجت یا لیزر صنعتی استفاده می‌شود، درحالی‌که شیت‌ها را می‌توان با قیچی صنعتی یا دستگاه لیزر سبک برید.

نگرانی‌های کاربران هنگام خرید:

1. اشتباه در انتخاب نوع ورق:
   بسیاری از کاربران نمی‌دانند پروژه‌شان به شیت نیاز دارد یا پلیت؛ این اشتباه ممکن است باعث افزایش هزینه یا ضعف سازه شود.

2. قیمت و هزینه حمل بالا:
   چون پلیت‌ها سنگین‌ترند، حمل آن‌ها دشوار و پرهزینه‌تر است.

3. موجودی بازار:
   همه‌ی ضخامت‌ها در بازار موجود نیست؛ برخی کاربران نگرانند خریدشان به تأخیر بیفتد.

4. تفاوت گرید فولاد:
   شیت و پلیت در گریدهای مختلف (ST37، ST52، A36 و A516 Gr.70) تولید می‌شوند و انتخاب اشتباه می‌تواند مقاومت سازه را کاهش دهد.

5. اشتباه در ابعاد سفارش:
   پلیت‌ها معمولاً در ابعاد بزرگ‌تری عرضه می‌شوند، و اشتباه در سفارش ممکن است باعث هدررفت یا کمبود ورق شود.

مشخصات فنی و استانداردها

ضخامت و ابعاد استاندارد:

• شیت: ۰.۳ تا ۶ میلی‌متر
  ابعاد متداول: ۱×۲، ۱.۲۵×۲.۵، ۱.۵×۳ متر

• پلیت: ۶ تا ۱۰۰ میلی‌متر
  ابعاد متداول: ۱.۵×۶، ۲×۶ متر

چگالی و وزن مخصوص:

هر دو از فولاد با چگالی حدود ۷.۸۵ گرم بر سانتی‌متر مکعب ساخته می‌شوند. تفاوت وزن تنها به ضخامت بستگی دارد.

استانداردهای تولید:

• ASTM A36: فولاد سازه‌ای عمومی

• ST37 / ST52: استاندارد آلمانی DIN

• A516 Gr.70: مخصوص مخازن تحت فشار

ظاهر سطح:

• شیت: سطح براق و صاف با لبه‌های دقیق

• پلیت: سطح زبر و تیره با پوسته نوردی

قابلیت جوشکاری و شکل‌دهی:

• شیت: قابلیت فرم‌دهی بالا و مناسب برای خمکاری و کشش

• پلیت: قابلیت جوشکاری بالا ولی شکل‌دهی دشوارتر

انواع پلیت فلزی

پلیت‌ها بسته به جنس و آلیاژ، در مدل‌های مختلفی تولید می‌شوند:

1. پلیت فولادی: متداول‌ترین نوع برای سازه‌ها و صنایع سنگین

2. پلیت استنلس استیل (ضدزنگ): مناسب برای محیط‌های مرطوب، صنایع غذایی و دارویی

3. پلیت آلومینیومی: سبک و مقاوم به خوردگی

4. پلیت مسی و برنجی: برای تزئینات و مصارف خاص الکتریکی

5. پلیت ساختمانی: مخصوص اتصالات اسکلت فلزی و فونداسیون‌ها

6. پلیت پزشکی: پلیت‌هایی که در ارتوپدی برای ثابت نگه داشتن استخوان‌ها به‌کار می‌روند

7. پلیت آزمایشگاهی: صفحات مقاوم و ضد خوردگی در تجهیزات علمی و تحقیقاتی

کاربردهای خاص و محصولات مشابه

• پلیت در ساختمان چیست؟
  پلیت در ساختمان به ورق‌های ضخیم فولادی گفته می‌شود که برای اتصال ستون‌ها و تیرها، یا به‌عنوان کف‌پوش و صفحه‌ی ستون (Base Plate) استفاده می‌شوند.

• پلیت پزشکی چیست؟
  در پزشکی، پلیت‌ها ابزارهایی هستند که برای تثبیت شکستگی استخوان به‌کار می‌روند. این نوع پلیت از فولاد ضدزنگ یا تیتانیوم ساخته می‌شود.

• پلیت آزمایشگاهی چیست؟
  پلیت‌های آزمایشگاهی معمولاً از استیل یا آلومینیوم مقاوم ساخته می‌شوند و در میزها و تجهیزات دقیق استفاده می‌گردند.

• ماربل شیت (Marble Sheet):
  نوعی ورق تزئینی با طرح سنگ مرمر است که از جنس PVC یا کامپوزیت ساخته می‌شود و برای دکوراسیون داخلی و نمای فروشگاه‌ها استفاده دارد.

جمع‌بندی

در پاسخ به سؤال اصلی «تفاوت شیت و پلیت در چیست؟» باید گفت:

تفاوت اصلی در ضخامت، فرآیند تولید، کاربرد و مقاومت مکانیکی است.

بنابراین اگر به‌دنبال ورقی هستید که سبک، قابل فرم‌دهی و دقیق باشد، شیت گزینه‌ی بهتری است.
اما اگر پروژه‌ی شما به تحمل وزن، فشار و استحکام بالا نیاز دارد، قطعاً پلیت انتخاب درست‌تری خواهد بود.

در زمان خرید حتماً به موارد زیر دقت کنید:

• ضخامت مورد نیاز پروژه

• گرید فولاد (مثل ST37 یا ST52)

• موجودی بازار و ابعاد استاندارد

• هزینه‌ی حمل، برش و نصب

سوالات متداول

۱. تفاوت اصلی بین شیت و پلیت در چیست؟
تفاوت در ضخامت است؛ شیت‌ها زیر ۶ میلی‌متر و پلیت‌ها بالای ۶ میلی‌متر ضخامت دارند.

۲. آیا شیت و پلیت از یک نوع فولاد ساخته می‌شوند؟
بله، معمولاً از فولادهای ST37، ST52 یا ASTM A36 تولید می‌شوند.

۳. شیت برای چه کاربردهایی مناسب است؟
برای ساخت بدنه خودرو، لوازم خانگی، تابلو، سقف‌های سبک و کارهای تزئینی.

۴. پلیت در چه مواردی استفاده می‌شود؟
در پروژه‌های صنعتی، سازه‌های سنگین، پل‌ها و اسکله‌ها.

۵. آیا می‌توان پلیت را جایگزین شیت کرد؟
از نظر فنی ممکن است، اما به دلیل وزن و سختی بالا برای کاربردهای سبک مناسب نیست.

۶. تفاوت در قیمت چیست؟
قیمت هر کیلوگرم شیت معمولاً کمی بالاتر است، ولی به دلیل وزن کمتر، مجموع هزینه خرید کمتر از پلیت است.

۷. شیت‌ها چگونه تولید می‌شوند؟
با فرآیند نورد سرد برای رسیدن به سطح صاف و ابعاد دقیق‌تر.

۸. پلیت‌ها چگونه تولید می‌شوند؟
با نورد گرم که ضخامت و مقاومت بیشتری فراهم می‌کند.

۹. تفاوت در روش برش چیست؟
شیت با قیچی یا لیزر سبک برش داده می‌شود، پلیت با پلاسما، واترجت یا لیزر صنعتی.

۱۰. چطور ضخامت مناسب را انتخاب کنیم؟
بر اساس نوع پروژه و میزان بار وارد بر قطعه؛ برای کارهای سبک زیر ۶ میلی‌متر و برای سازه‌های مقاوم بالای آن توصیه می‌شود.

۱۱. آیا پلیت فقط فولادی است؟
خیر، از آلیاژهای مختلف مانند استیل، آلومینیوم و برنج هم تولید می‌شود.

۱۲. ابعاد استاندارد شیت و پلیت چیست؟
شیت: ۱×۲ یا ۱.۲۵×۲.۵ متر
پلیت: ۱.۵×۶ یا ۲×۶ متر