تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ چیست؟ مقایسه کامل
استیل یکی از محبوبترین آلیاژهای فلزی در جهان است که بهدلیل مقاومت بالا، ظاهر زیبا و ماندگاری طولانی، در بسیاری از صنایع از جمله ساختوساز، لوازم خانگی، تجهیزات پزشکی و ابزارسازی استفاده میشود.
در میان گریدهای مختلف، استیل ۳۰۴ و استیل ۴۲۰ از پرکاربردترین انواع هستند که هرکدام ویژگیها، مزایا و کاربردهای خاص خود را دارند.
اما سؤال بسیاری از فعالان صنعت و ساختمان این است:
«تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در چیست و کدام انتخاب بهصرفهتر و بادوامتر است؟»
در این مقاله با بررسی ترکیبات، خواص، قیمت و کاربرد این دو نوع استیل، به این سؤال پاسخ میدهیم تا بتوانید انتخاب آگاهانهتری برای پروژه خود داشته باشید.
جدول مقایسه استیل ۳۰۴ و ۴۲۰
| ویژگی | استیل ۳۰۴ | استیل ۴۲۰ |
|---|---|---|
| نوع آلیاژ | آستنیتی (غیرمغناطیسی) | مارتنزیتی (مغناطیسی) |
| ترکیب اصلی | کروم + نیکل | کروم + کربن |
| مقاومت در برابر خوردگی | بسیار بالا | متوسط تا خوب |
| سختی | حدود ۲۰۰ HB | تا حدود ۵۰۰ HB |
| قابلیت جوشکاری | عالی | ضعیفتر و نیازمند پیشگرم |
| مقاومت حرارتی | تا ۸۷۰°C | کمتر از ۳۷۰°C |
| ظاهر سطح | براق، صیقلی و ضدلکه | براق ولی مستعد تیرگی در طول زمان |
| قیمت | بالاتر | اقتصادیتر |
| کاربرد اصلی | صنایع غذایی، پزشکی، نما و تجهیزات آشپزخانه | تیغه، ابزار برش، سوزن و قطعات مقاوم به سایش |
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در ترکیبات شیمیایی
ترکیب شیمیایی پایه اصلی تفاوت بین دو نوع استیل است.
استیل ۳۰۴ دارای حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد کروم و ۸ تا ۱۰.۵ درصد نیکل است.
وجود نیکل در این آلیاژ باعث افزایش مقاومت در برابر زنگزدگی و اسید میشود.
در مقابل، استیل ۴۲۰ دارای ۱۲ تا ۱۴ درصد کروم و مقدار بالاتر کربن (۰.۱۵ تا ۰.۴۰ درصد) است.
کربن بالا موجب افزایش سختی و مقاومت سایشی میشود، اما مقاومت در برابر رطوبت و مواد شیمیایی را کاهش میدهد.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در ساختار فلزی
استیل ۳۰۴ در دستهی آستنیتیها قرار دارد؛ ساختاری که غیرمغناطیسی و نرمتر است.
استیل ۴۲۰ از نوع مارتنزیتی است و بهطور طبیعی خاصیت مغناطیسی دارد.
به همین دلیل، اگر آهنربا را به استیل ۴۲۰ نزدیک کنید، جذب میشود؛ اما در استیل ۳۰۴ خیر.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در سختی
استیل ۴۲۰ بهدلیل درصد بالاتر کربن، بعد از عملیات حرارتی سختی قابل توجهی پیدا میکند و بهراحتی در تیغههای برش و ابزار دقیق استفاده میشود.
در مقابل، استیل ۳۰۴ سختی کمتری دارد اما انعطافپذیری آن بسیار بیشتر است.
بنابراین در جاهایی که مقاومت مکانیکی همراه با فرمپذیری نیاز است، ۳۰۴ گزینهی بهتر است.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در شکلپذیری
استیل ۳۰۴ بهراحتی خم، جوش و ماشینکاری میشود و در تولید سینک، تانک، نما و قطعات دکوراتیو کاربرد دارد.
اما استیل ۴۲۰ بهدلیل سختی بالا، شکلدهی دشوارتری دارد و نیاز به ابزار قویتر و کنترل حرارت دارد.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در رنگ و ظاهر
استیل ۳۰۴ درخشش و براقیت بیشتری دارد و در برابر لکه و تغییر رنگ مقاوم است.
در حالیکه استیل ۴۲۰ اگر در محیط مرطوب یا در تماس با آب باشد، با گذر زمان ممکن است کدر یا تیره شود.
از نظر زیبایی، ۳۰۴ انتخاب محبوب معماران و طراحان است.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در مقاومت حرارتی
استیل ۳۰۴ میتواند تا دمای ۸۷۰ درجه سانتیگراد را بدون افت کیفیت تحمل کند،
در حالیکه استیل ۴۲۰ معمولاً در دمای بالاتر از ۳۷۰ درجه خواص خود را از دست میدهد.
به همین دلیل ۳۰۴ برای محیطهای حرارتی یا صنایع غذایی داغ مناسبتر است.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در مقاومت به خوردگی
وجود نیکل در ساختار ۳۰۴، آن را به یکی از مقاومترین انواع استیل در برابر رطوبت و مواد شیمیایی تبدیل کرده است.
در مقابل، ۴۲۰ اگر در معرض آب و هوا یا مواد اسیدی باشد، زنگزدگی سطحی پیدا میکند.
بنابراین برای محیطهای مرطوب یا اسیدی، ۳۰۴ انتخاب مطمئنتری است.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در قابلیت جوشکاری
استیل ۳۰۴ قابلیت جوشکاری بسیار عالی دارد و میتوان آن را با روشهای معمول جوش مانند TIG و MIG بهراحتی اتصال داد.
اما استیل ۴۲۰ بهدلیل کربن بالا و سختی بیشتر، برای جوشکاری نیاز به پیشگرم و پسگرم دارد.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ از نظر فیزیکی
| ویژگی | استیل ۳۰۴ | استیل ۴۲۰ |
|---|---|---|
| چگالی | ۸.۰ g/cm³ | ۷.۷۵ g/cm³ |
| مقاومت کششی | ۵۰۵–۷۵۰ MPa | ۷۰۰–۱۱۰۰ MPa |
| خاصیت مغناطیسی | ندارد | دارد |
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ از نظر ظاهری
از نظر ظاهری، استیل ۳۰۴ براقتر، شفافتر و دارای سطحی صافتر است.
استیل ۴۲۰ در حالت پرداختنشده ممکن است بافت زبرتری داشته باشد.
برای فضاهای دکوراتیو یا نماهای ساختمانی، ظاهر ۳۰۴ جذابتر است.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در نگهداری
استیل ۳۰۴ نیاز به نگهداری خاصی ندارد و با یک دستمال مرطوب تمیز میشود.
اما استیل ۴۲۰ در صورت تماس مکرر با رطوبت باید خشک نگه داشته شود تا لکه یا تیرگی پیدا نکند.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در قیمت
استیل ۳۰۴ بهدلیل دارا بودن نیکل و مقاومت بالا در برابر خوردگی، قیمت بیشتری دارد.
در مقابل، استیل ۴۲۰ اقتصادیتر است و در پروژههایی که مقاومت در برابر زنگزدگی اهمیت کمتری دارد، گزینهای مقرونبهصرفه محسوب میشود.
تفاوت استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ در کاربرد
| نوع کاربرد | استیل مناسبتر |
|---|---|
| صنایع غذایی و پزشکی | استیل ۳۰۴ |
| تیغه و ابزار برش | استیل ۴۲۰ |
| تجهیزات آشپزخانه صنعتی | استیل ۳۰۴ |
| قطعات مقاوم به سایش | استیل ۴۲۰ |
| نمای ساختمان یا سازههای دکوراتیو | استیل ۳۰۴ |
نحوه تشخیص استیل ۳۰۴ از ۴۲۰
-
تست آهنربا: آهنربا به استیل ۴۲۰ میچسبد ولی به ۳۰۴ نه.
-
رنگ و درخشندگی: 304 براقتر و صافتر است.
-
مقاومت در برابر زنگ: اگر قطعه در تماس با آب کمی زنگ بزند، احتمالاً از نوع ۴۲۰ است.
-
آزمایش جرقه: در کارگاهها از تست جرقه برای تشخیص سریع نوع استیل استفاده میشود.
استیل ۳۰۴ یا ۴۲۰، کدام را بخریم؟
انتخاب بین این دو نوع استیل کاملاً به نوع پروژه و بودجه بستگی دارد.
اگر به دنبال دوام، ظاهر براق و مقاومت در برابر رطوبت هستید، بدون شک استیل ۳۰۴ بهترین انتخاب است.
اما اگر پروژه شما شامل تیغه، ابزار برش یا قطعات مقاوم به سایش است، استیل ۴۲۰ بهصرفهتر و کارآمدتر خواهد بود.
در پروژههای ساختمانی یا صنعتی، معمولاً از ترکیب هر دو نوع در بخشهای مختلف استفاده میشود تا تعادل بین هزینه و کارایی برقرار گردد.
سؤالات متداول
۱. استیل ۳۰۴ و ۴۲۰ چه تفاوتی دارند؟
۳۰۴ ضدزنگتر و مقاومتر در برابر خوردگی است؛ در حالیکه ۴۲۰ سختتر و مناسب ابزارهای برش است.
۲. چرا استیل ۴۲۰ با آهنربا جذب میشود ولی ۳۰۴ نه؟
زیرا ساختار ۴۲۰ مارتنزیتی و مغناطیسی است، اما ۳۰۴ آستنیتی و غیرمغناطیسی.
۳. آیا استیل ۴۲۰ ضدزنگ است؟
بله، اما مقاومت آن نسبت به ۳۰۴ کمتر است و در محیطهای مرطوب ممکن است زنگ سطحی بزند.
۴. برای تجهیزات آشپزخانه صنعتی کدام بهتر است؟
استیل ۳۰۴ بهدلیل مقاومت بالا در برابر اسید و رطوبت بهترین گزینه است.
۵. سختی استیل ۴۲۰ بیشتر است یا ۳۰۴؟
۴۲۰ بعد از عملیات حرارتی سختتر است و برای تیغهها مناسبتر میباشد.
۶. چطور تشخیص دهیم قطعه از نوع ۳۰۴ است یا ۴۲۰؟
تست آهنربا سادهترین روش است؛ ۴۲۰ بگیر است، ۳۰۴ نگیر.
۷. تفاوت قیمت این دو نوع استیل چقدر است؟
بهطور میانگین استیل ۳۰۴ بین ۲۰ تا ۴۰ درصد گرانتر از ۴۲۰ است.
۸. آیا هر دو نوع قابل بازیافت هستند؟
بله، هر دو ۱۰۰٪ قابل بازیافتاند و از نظر زیستمحیطی گزینهای ایمن محسوب میشوند.
